Waneer kunt u zelf uw advocaat kiezen?

Wanneer geldt de vrije advocaatkeuze? En wat moet u doen als uw rechtsbijstandverzekeraar niet meewerkt? En kunt u in het verleden gemaakte kosten alsnog vergoed krijgen? Deze vragen zijn urgent sinds het Europees Hof van Justitie oordeelde dat iedereen met een rechtsbijstandverzekering zelf zijn advocaat mag kiezen heeft.

Wanneer heeft u vrije advocaatkeuze?

In principe heeft u recht op vrije advocaatkeuze bij alle type procedures. Dus ook als u naar de kantonrechter (o.a. voor huur en ontslag) moet of naar de bestuursrechter (voor geschillen met de overheid), waar het niet verplicht is een advocaat in te huren voor het voeren van de procedure. Dat heeft het Europees Hof van Justitie onlangs geoordeeld. Ook heeft u vrije keuze als er sprake is van een belangenconflict, dat wil zeggen dat de partij waarmee u een geschil heeft bij dezelfde verzekeraar zit.

Maar rechtsbijstandverzekeraars willen meestal liever niet dat u zelf een advocaat inschakelt. Zij geven er de voorkeur aan de zaak door een eigen jurist te laten behandelen, omdat dat goedkoper is. Onder verwijzing naar de uitspraak van het Europees Hof kunt u uw verzekeraar duidelijk maken dat u zelf uw advocaat mag kiezen. Maar let op: het inschakelen van de advocaat van uw keuze mag u niet zelf doen, dat doet de verzekeraar zelf.

Vrije advocaatkeuze als verzekeraar instemt met procedure

Daarbij is wel van belang dat uw rechtsbijstandverzekeraar eerst instemt met het voeren van een procedure. Want dan pas ontstaat de vrije advocaatkeuze. Het is mogelijk dat de verzekeraar geen heil ziet in een procedure vanwege het geringe belang van de zaak of omdat de verzekeraar de zaak niet kansrijk acht. De verzekeraar zal in principe ook altijd eerst proberen om de zaak buiten de rechter om te schikken.

Rechtsbijstandverzekeraars vergoeden advocaatkosten vaak tot een bepaald maximum. Zie daarvoor uw polisvoorwaarden.

Wat moet u doen als de rechtsbijstandverzekeraar geen procedure wil starten maar u wel?

Dan kunt u volgens de meeste polisvoorwaarden de “geschillenregeling” toepassen. Dat betekent dat de verzekeraar op eigen kosten haar juridische zienswijze voorlegt aan een externe advocaat, die u – meestal – zelf mag kiezen. Deze advocaat geeft een onafhankelijk oordeel (“second opinion”) over de verdere behandeling van uw conflict.

Lees hier meer over de second opinion door een advocaat.

De verzekeraar is gebonden aan het oordeel van de advocaat. Dus als de advocaat een procedure kansrijk acht, dan heeft u in principe het recht op vrije advocaatkeuze. Maar de polisvoorwaarden van veel verzekeraars zijn met dit principe (nog) niet in overeenstemming.

Als u de zaak na de geschillenregeling op eigen kosten hebt laten behandelen, krijgt u dan de kosten van rechtsbijstand vergoed?

Ja, de meeste rechtsbijstandverzekeraars vergoeden de kosten van de advocaat op voorwaarde dat uw de zaak gewonnen heeft. Daarbij geldt wel een maximum zoals genoemd in de polisvoorwaarden, meestal 50.000 euro.